Bidiyon ’Yan Bindiga a TikTok: Dalilin da Ya Sa Majalisar Dattawa Ke Son Daukar Matakin Gaggawa
Matsalar rashin tsaro a Najeriya ta dauki sabon salo mai ban tsoro da daure kai, inda a yanzu ’yan bindiga da masu garkuwa da mutane suka koma amfani da dandalin sada zumunta na TikTok domin baje kolin kudaden fansa da kuma nuna makamai. Wannan al'amari ya janyo babban raddi da fushi daga sassa daban-daban na kasar, musamman a Majalisar Dattawan Najeriya (Senate).
A cikin babban zamanta na baya-bayan nan, majalisar ta nuna matukar damuwa kan yadda wadannan bata-gari ke yin amfani da intanet ba tare da tsoron hukuma ba. A cikin wannan mako na watan Yunin 2026, majalisar ta ba da umarnin gaggawa ga hukumomin tsaro da su kamo dukkan masu shiga TikTok suna tsoratar da mutane ko nuna kudaden haram.
A cikin wannan cikakken rahoton, za mu kalli ainihin abin da ya faru a majalisar, dalilin da ya sa abun ya fusata sanatoci, da kuma matakan gaggawa da aka tsara domin kawo karshen wannan sabon iskanci na intanet.
Dalilin Da Ya Sa Majalisa Ta Fusata: "Giveaway" Na Miliyan 100 A TikTok
Babban abin da ya girgiza zauren majalisar shi ne bayanan da Sanata Natasha Akpoti-Uduaghan mai wakiltar Kogi ta Tsakiya) ta gabatar. Sanatar ta bayyana cewa wadannan ’yan bindiga sun daina boyewa; a yanzu suna gudanar da shafukan sada zumunta na kansu kai tsaye.
Bisa ga bayananta:
> "Kwanakin baya, wadannan 'yan bindigar sun yi abin da ake kira 'giveaway' (rabon kudi na kyauta) na sama da Naira miliyan 100 cikin mintuna 30 kacal a dandalin TikTok."
> Wannan lamari ya nuna cewa ’yan bindigar suna amfani da kudaden fansa da suka karba daga hannun iyayen yara da wadanda aka yi garkuwa da su don neman farfaganda da kuma jan hankalin matasa a intanet. Shugaban Majalisar Dattawa, Godswill Akpabio, ya bayyana wannan a matsayin babban kalubale ga ikon gwamnati da dokokin kasa.
Yadda Aka Gabatar Da Kudurin A Majalisa
Tattaunawar ta samo asali ne daga wani kuduri da **Sanata Sunday Karimi** (Kogi ta Yamma) ya gabatar, inda ya koka kan sabbin hare-haren da ’yan bindiga suka kai makarantar sakandare ta Iluke-Bunu da ke jihar Kogi, lamarin da ya yi sanadiyyar mutuwar mataimakin shugaban makarantar da wani malami yayin da dalibai ke tsaka da rubuta jarabawar SSCE.
Yayin da ake tattauna wannan danyen aiki ne, sanatoci suka hadu da nuna cewa ba za a taba samun nasara ba matsawar ana barin ’yan bindiga suna cin karensu ba babbaka a dandalin sadarwa na zamani.
Manyan Matakan Da Majalisar Dattawa Ta Bukaci A Dauka:
1. Cafke Masu Nuna Kudi A Intanet: An umarci Rundunar ’Yan Sanda ta Kasa da kuma Sashen Yaki da Laifukan Yanar Gizo (National Cybercrime Centre) da su gano tare da kama duk wani da ke amfani da TikTok ko Facebook wajen nuna kudaden ta'addanci.
2. Hana Sulhu Da ’Yan Bindiga: Majalisar ta yi kira da babbar murya ga gwamnonin jihohi (musamman na Arewa) da su gaggauta daina kulla yarjejeniyar sulhu ko biyan kudin fansa ga ’yan bindiga, domin hakan yana kara ba su kudaden sayen makamai ne.
3. Sanya Ido Daga Hukumar DSS: Shugaban majalisa Godswill Akpabio ya bukaci hukumar DSS da ta shiga lamarin domin gano inda wadannan bidiyoyi ke fitowa ta hanyar amfani da fasahar zamani na "cyber-intelligence".
Illar Da Bidiyon ’Yan Bindiga A TikTok Ke Da Shi Ga Al'umma
Baya ga nuna isa da raina hukuma, akwai manyan hadura guda uku da ke tattare da barin wadannan bidiyoyi a intanet:
Rudani Da Jan Hankalin Matasa: Idan matasa marasa aikin yi suna ganin ’yan bindiga suna raba miliyoyin kuɗi cikin sauki a TikTok, hakan na iya janyo musu sha'awar shiga harkar ta'addanci.
Karawa Iyayen Waɗanda Aka Sace Baƙin Ciki: Ganin hotuna ko bidiyon ’yan ta'adda suna facaka da kudi na jefa iyayen da aka karbe musu dukiya cikin garari da radadi.
soratar Da Masu Zuba Jari: Kasashen waje da ’yan kasuwa ba za su so su kawo kudatensu Najeriya ba idan suka ga cewa masu laifi na iya tallata ayyukansu a fili ba tare da an kama su ba.
Kammalawa: Shin Hukumomin Tsaro Za Su Iya Wannan Yaki Na Yanar Gizo?
Gwamnati ta dade tana amfani da katin zama dan kasa (NIN) da rajistar layukan waya (SIM) domin bin diddigin masu laifi. Saboda haka, babban abin mamaki ne yadda mutane dauke da makamai za su zauna gaban waya, su yi bidiyo, su dora a intanet, sannan su shafe tsawon lokaci ba tare da an gano inda suke ba.
Yanzu dai kwalliya ta koma gidan hula. Majalisa ta ba da umarni, kuma ’yan Najeriya suna zuba ido su gani ko jami’an tsaron kasar za su iya amfani da wannan dama domin tsaftace dandalin TikTok da kuma kama wadannan hatsabiban da ke barazana da rayuwar al'umma.
Tambayoyi Da Ake Yawan Yi
Tambaya: Wace ce ta tayar da maganar bidiyon 'yan bindiga a majalisa?
Amsa: Sanata Natasha Akpoti-Uduaghan ce ta bayyana hakan yayin da ake tattaunawa kan kudurin da Sanata Sunday Karimi ya gabatar kan harkar tsaro.
Tambaya: Shin gaskiya ne 'yan bindiga sun yi giveaway a TikTok?
Amsa: Ee, kamar yadda Sanata Natasha ta bayyana a gaban majalisa, wasu gungun 'yan bindiga sun raba sama da Naira miliyan 100 cikin mintuna 30 a dandalin sada zumunta na TikTok.
Tambaya: Wane mataki Majalisar Dattawa ta buƙaci jihohi su dauka kan 'yan bindiga?
Amsa: Majalisar ta umarci daukacin gwamnatocin jihohi da su dakatar da duk wani shirin sulhu ko cimma yarjejeniya da 'yan bindiga, saboda hakan yana ba su damar samun kudaden gudanar da ta'addanci.
Tambaya: Wadanne hukumomi aka umarta su binciki lamarin TikTok?
Amsa: Rundunar ’Yan Sandan Najeriya (NPF), Sashen Yaki da Laifukan Yanar Gizo (Cybercrime Centre), da kuma Hukumar Tsaro ta Farin Kaya (DSS).